Predeo Izuzetnih Odlika "Avala"

Carstvo bilja nadomak beogradske metropole

Avala, najsevernija šumadijska planina, svojom visinom od 506 metara ističe se u širem području Beograda. Avala je proglašena za zaštićeno prirodno dobro (Odlukom grada Beograda 2007. godine) radi očuvanja njenih posebnih prirodnih i kulturno-istorijskih obeležja i vrednosti; održivog korišćenja prirodnih resursa i ukupnih (urbanističkih, saobraćajnih, turističkih i drugih) potencijala.

Avalu, iako je niska planina, karakteriše velika raznovrsnost biljnog i životinjskog sveta. Zastupljeno je oko 600 biljnih vrsta, od kojih su neke zaštićene kao prirodne retkosti: Laburnum anagyroides Medik (zanovet), Lilium martagon L (zlatan), Prunus laurocerasus L (zeleniče), Ilex aquifolium L (zelenika). Ha ce Avali nalaze i lekovite biljke, a mnoge ptice su tu našle svoje utočište.

Šume u zaštićenom prirodnom dobru zauzimaju preko 70% površine i predstavljaju primer biodiverziteta Avale, kako na nivou vrsta, tako i na nivou biljnih zajednica i ekosistema. Zastupljene su visoke šume kitnjaka, cera, graba, bukve, lipe i izdanačke šume cera, sladuna, kao i kulture crnog bora, bagrema i ostalih lišćara.

Na Avali se nalaze brojni spomenici vezani za istoriju srpskog naroda, kao što su spomenik Neznanom junaku (kulturno dobro od izuzetnog značaja), spomenik Vasi Čarapiću i poginuloj ruskoj vojnoj delegaciji. Simbol Beograda nekada je bio i Avalski toranj (građen 1963-1964. godine). Jedinstven po svojoj arhitekturi, ukupne visine sa TV antenom 202,87 metara, u trenutku gradnje bio je po visini deseti u svetu i po izgledu bio je bez premca. Ovaj toranj građen je na specifičan način; bio je to jedini toranj u svetu koji nije ukopavan, već se oslanjao na trokraki oslonac koji je izdizao toranj iznad tla.

Prva zaštita Avale vezana je za Knjaza Miloša, koji je 1859. godine doneo naredbu da se Avala zagradi da bi se spasla od propadanja. Avalu kao zaštićeno područje pominje A. Krstić (1936) i navodi da su Triglav, Durmitor, Plitvička jezera, Velebit, Lovćen, Avala i Lipovica Zakonom proglašeni za nacionalne parkove. Deset godina kasnije ukazom Prezidijuma Narodne skupštine Avala je dobila status dobra od opšteg značaja i stavljena je pod neposrednu upravu Vlade.

Prvi „Uređajni elaborat za narodno izletište Avala" urađen je 1952. godine, a 1976. godine Avala je postala izletnička šuma o čijem se uređenju stara JP „Srbijašume", Šumsko gazdinstvo „Beograd", Šumska uprava „Avala".