Specijalni Rezervat Prirode "Jelašnička Klisura"

Stanište srpske ramonde i Natalijine ramonde

Jelašnička klisura, udaljena desetak kilometara od Niša, nalazi se u atarima sela Jelašnica i Čukljenik. Nastala je intenzivnim vertikalnim usecanjem Jelašničke reke u krečnjačke stene. Najveća nadmorska visina iznosi 580 tetara (Radovanski kamen ili Radov kamen), a najmanja visina je 293 m.

Klisura je uska sa strmim stranama. Njeni odseci su stepenasto raspoređeni i vodenom erozijom raz-bijeni na stenovite rtove, usamljene zupce, platna i stubove. Bogata morfološka ornamentika, koja klisuri daje veoma atraktivan izgled, dopunjena je specifičnim oblicima kraške erozije: prozorcima, potkapinama, šupljinama i kavernama u stenama. Veličinom, lepotom i bizarnošću svoga položaja posebno se ističu prozorci Kupina i Sveti Ilija.

Područje Jelašničke klisure, kao stanište reliktnih i endemičnih vrsta, ima izuzetan značaj u proučavanju istorije živog sveta Balkanskog poluostrva. Simbol ove klisure su dve tercijarne, balkanske vrste: srpska ramonda i Natalijina ramonda. Jelašnička klisura je, pored Sićevačke klisure, jedini lokalitet na Balkanu gde je uspostavljena zona kontakta između ove dve endemoreliktne vrste.

Navedene prirodne vrednosti područja Jelašničke klisure uslovile su da deo područja (površine 115,73 ha) bude stavljen pod zaštitu kao Specijalni rezervat prirode „Jelašnička klisura" (1995) radi očuvanja staništa i prirodnih retkosti endemoreliktnih vrsta srpske i Natalijine ramondije (Ramonda serbica Pančić, Ramonda Natalia Pančič), 39 mezijskih, 20 balkanskih i šest ilirskih endema i subendema, te očuvanja posebne prirodne vrednosti koju čini klisura Jelašničke reke sa bogatom i raznovrsnom morfološkom ornamentikom.

O specijalnom rezervatu „Jelašnička klisura" stara se Javno preduzeće „Srbijašume", Šumsko gazdinstvo „Niš".