Predeo Izuzetnih Odlika "Kosmaj"

„Šuma boginje Maje"

Prirodno dobro „Kosmaj" stavljeno je pod zaštitu radi očuvanja i unapređenja živopisnih pejzažnih obeležja i primarnih vrednosti predela, strukture i kvaliteta šuma, raznovrsnosti i bogatstva biljnog i životinjskog sveta i staništa, kvaliteta voda, zemljišta i vazduha, dobara kulturne baštine i njihovog ambijenta, stvaranja uslova za održivi razvoj turizma, rekreacije i poljoprivrede, odnosno plansko uređenje i korišćenje prostora i izgradnju objekata za te namene.

Kosmaj je, u geološkom i geomorfološkom smislu, niska planina, visine 626 m, i relativno mala ostrvska planina od oko 1500 hektara. Na planini se nalaze prirodne i kulturno-istorijske vrednosti, koje su omogućile da Beograd stavi pod zaštitu prirodno dobro „Kosmaj" (površine 3.514,50 ha) kao predeo izuzetnih odlika (2005. godine). Prirodno dobro „Kosmaj", kao značajno prirodno dobro, nalazi se na teritoriji gradskih opština Mladenovac i Sopot. Čuvanje, zaštita i razvoj Kosmaja povereni su JP „Srbijašume", ŠG „Beograd", ŠU „Lipovica".

Živi svet Kosmaja čini: 550 vrsta biljaka sa dosta reliktnih, subendemnih i retkih vrsta; 300 vrsta gljiva; 24 vrste herpetofaune; 51 vrsta sisara; 96 vrsta ptica; veliki broj različitih vrsta insekata i bogata šumska vegetacija - preko 70% površine planine je pod šumskom vegetacijom (hrastove i bukove sastojine, uz učešće četinarskih kultura).

Podgorinu Kosmaja čine pitomi ruralni predeo, u kome ratarske površine preovlađuju nad livadama, voćnjacima i šumama. Planina je okružena starim, nisko položenim seoskim naseljima: Rogača, Nemenikuće, Amerić, Koraćica i Velika Ivanča.

Kosmaj i njegova šira okolina predstavljaju područje od posebnog kulturno-istorijskog značaja,u kojem se nalazi veći broj zaštićenih kulturnih dobara i evidentiranih spomeničkih objekata i mesta.

Glavne kulturno istorijske vrednosti su: manastiri Pavlovac i Tresija; arheološko nalazište Kastaljan, crkva Svetog Petra i Pavla u Nemenikućama i crkva Svete Trojice u Koraćici.