Predeo izuzetnih odlika „Lepterija - Sokograd

Prirodno dobro još od rimskog vremena

Klisura reke Moravice stavljena je pod zaštitu (2002) kao predeo izuzetnih odlika „Lepterija -Sokograd" zbog izvanredne pejzažne raznolikosti, atraktivnih geomorfoloških oblika i pojava, bogate i raznovrsne flore i faune i kulturno-istorijskih vrednosti, srednjevekovnog utvrđenja Sokograd.

Područje „Lepterija - Sokograd" obuhvata teritoriju opštine Sokobanja površine 345,33 ha, a o njemu brine Javno preduzeće „Srbijašume", Šumsko gazdinstvo „Niš", Šumska uprava „Sokobanja".

Klisura reke Morvice, usečena je u podnožju planine Device, dužine oko 3 km i dubine oko 140 metara. Leva strana doline postepeno prelazi u padine Device i dostiže visinu od oko 1200 metara. Klisura ima krivudavo meandarsko pružanje sa čestom pojavom impozantnih stenovitih odseka. Rečno korito Moravice u klisuri pretežno je stenovitog dna i obala, sa manjim slapovima i brzacima razdvojenim virovima.

Pre ulaska u klisuru, Moravica protiče kroz široku dolinu sa blago nagnutim stranama i aluvijalnom ravni širine do 500 m. U samoj klisuri nalazi se značajno fluviodenudaciono proširenje sa leve strane Moravice koje nosi naziv Lepterija. Ovaj pojas relativno blažeg terena produžava se nizvodno do karakterističnog meandra Moravice kod lokaliteta Pećina.

Osim Sokograda, kulturno istorijskog spomenika od velikog značaja, na lokalitetu Lepterija postoje ostaci jednobrodne manje crkve sa pripratom, koja je na osnovu zapisa banjskog lekara Milojka Mir. Dunjića iz tridesetih godina XX veka posvećena Sv. Spasu. U neposrednoj blizini je kasnije postavljeno obeležje za crkvište posvećeno Sv. Mariji. Na Lepteriji preko reke, nalazi se stena u kojoj je prirodom isklesan lik Bogorodice sa Hristom u naručju.

Pored kulturno istorijskih dobara na ovom području i pejzažnih karakteristika same klisure reke Moravice, od velikog su značaja površine pod šumom, čista voda i bogata i raznovrsna flora i fauna. To sve naročito dobija na značaju zbog neposredne blizine banje i turističkog kompleksa.